Ekologiczne trendy coraz wyraźniej wpływają na kierunek zmian gospodarczych, a pojęcie zrównoważonego rozwoju funkcjonuje dziś równolegle w debacie publicznej, świecie biznesu oraz środowisku akademickim. Na poziomie UE kierunek wyznacza Europejski Zielony Ład, program „Fit for 55” oraz unijna taksonomia, wraz z planem ograniczenia emisji o 55% do 2030 r. oraz osiągnięcia neutralnego bilansu klimatycznego w perspektywie kilku dekad. Za regulacjami idą znaczące środki finansowe przeznaczane między innymi na termomodernizację budynków, rozwój transportu niskoemisyjnego, nowoczesnych sieci energetycznych oraz rozwiązań opartych na obiegu zamkniętym. Efekty tych działań widać równolegle w decyzjach kapitału i w ogłoszeniach rekrutacyjnych. Inwestorzy częściej opierają oceny o kryteria ESG, a pracodawcy szukają osób z kompetencjami środowiskowymi. Na zmianę reagują również klienci – większe zainteresowanie budzą usługi i produkty o ograniczonym wpływie emisyjnym. Wejście na rynek pracy odbywa się dziś więc w innych warunkach niż jeszcze dekadę temu. Kompetencje związane z kontrolą emisji i przygotowywaniem raportów ESG coraz częściej są traktowane na podobnym poziomie, jak jeszcze niedawno znajomość języka angielskiego. Pojawia się więc pytanie, w jaki sposób już na etapie kształcenia akademickiego ukierunkować rozwój zawodowy w stronę potrzeb rozwijającej się zielonej gospodarki.
Przestawianie gospodarki na model o obniżonej emisyjności dawno wyszło poza obszar działań CSR i coraz mocniej odbija się w długoterminowych prognozach dotyczących rynku pracy w skali całej Europy. Według analiz Eurofound do końca bieżącej dekady wdrażanie unijnego Zielonego Ładu ma szansę przynieść blisko 204 tysięcy dodatkowych etatów, wykraczających poza scenariuszowy wzrost zatrudnienia w UE.
Największego przyrostu etatów oczekuje się w sektorach powiązanych z budownictwem o podwyższonej efektywności energetycznej oraz unowocześnieniem infrastruktury energetycznej. Na tym tle szczególnie wyróżnia się segment OZE, który rozwija się szybciej niż inne części zielonej gospodarki. Międzynarodowa Agencja Energii Odnawialnej (IRENA) podaje, że w skali globalnej zatrudnienie w zawodach środowiskowych zwiększyło się w ciągu roku o 18%, a kraje UE skupiają obecnie około 1,8 mln takich miejsc pracy.
Analizy oparte na informacjach publikowanych przez serwis JobsPikr pokazują wyraźny wzrost zapotrzebowania na umiejętności związane z obszarem zrównoważonego rozwoju. W 2024 roku w Niemczech przybyło ofert, w których pojawiały się angielskie oznaczenia „sustainability” (zrównoważony rozwój) albo skrót „ESG” – wolumen takich ogłoszeń zwiększył się z niespełna 46 tys. do ponad 60 tys. Zbliżone tendencje obserwowane są także na rynkach brytyjskim i francuskim. Wśród profili, po które firmy sięgają najczęściej, znajdują się specjaliści OZE, analitycy zajmujący się danymi środowiskowymi, prawnicy koncentrujący się na prawie klimatycznym, a także eksperci z obszaru finansów odpowiedzialnych.
Jednocześnie procesy rekrutacyjne coraz rzadziej skupiają się wyłącznie na osobach kończących studia przyrodnicze. Przy wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań istotną rolę odgrywają zespoły złożone z osób o zróżnicowanych kompetencjach, co umożliwia analizę wyzwań emisyjnych z wielu punktów widzenia. Dlatego w projektach środowiskowych obok inżynierów coraz częściej pojawiają się także psychologowie, projektanci oraz eksperci od komunikacji. Dla studentów jest to czytelny sygnał: udokumentowana aktywność w projektach środowiskowych, bez względu na studiowaną dziedzinę, może otwierać drogę do zawodów o wysokim potencjale rozwoju.
Zmiany prowadzące do bardziej zrównoważonego modelu gospodarczego sprzyjają rozwojowi wybranych sektorów i otwierają nowe możliwości zawodowe dla absolwentów różnych kierunków studiów. W tych obszarach koncentrują się obecnie inwestycje oraz działania innowacyjne, a ich efektem jest systematyczny wzrost zapotrzebowania na pracowników o wyspecjalizowanych kompetencjach.
Coraz dotkliwsze susze i większa nieprzewidywalność pogody sprawiają, że rolnictwo towarowe odchodzi od dawnych założeń. Podejście nastawione wyłącznie na maksymalizację plonu ustępuje miejsca zarządzaniu ryzykiem oraz kontrolowaniu jakości surowca. Zmienia się też myślenie o ochronie roślin – zamiast działań „na zapas” coraz częściej wybiera się interwencje celowane, dopasowane do sytuacji na polu.
O tym, czy wykonać opryski grzybobójcze, zastosować inne zabiegi ochronne lub przesunąć termin działań, decydują dziś wyniki monitoringu pól, analiza modeli chorobowych oraz bieżące komunikaty meteorologiczne. Tak wysoki poziom precyzji wzmacnia sektor AgriTech, oferujący narzędzia do zbierania i przetwarzania danych z sensorów. Rynek pracy odpowiada na to rosnącym popytem na doradców, którzy łączą praktykę rolniczą z kompetencjami cyfrowymi i obsługą systemów informatycznych. Tacy specjaliści wspierają producentów rolnych w utrzymaniu stabilności produkcji mimo coraz trudniejszych warunków środowiskowych.
W przetwórstwie żywności coraz większy nacisk kładzie się na przejrzystość łańcuchów dostaw oraz ograniczanie negatywnego wpływu produkcji na otoczenie. To podejście zaczyna się już na etapie surowca, ponieważ rosnące oczekiwania konsumentów wymuszają ścisłą kontrolę bezpieczeństwa i identyfikowalności w całym cyklu wytwarzania. Wymagania te szczególnie wyraźnie widać w przypadku surowców wykorzystywanych na dużą skalę w przemyśle spożywczym. Odmiany kukurydzy, powszechnie stosowane w różnych segmentach przetwórstwa, podlegają ścisłej kontroli jakości na każdym etapie – od zbioru, przez magazynowanie, aż po złożone procesy technologiczne.
Na tym jednak zmiany się nie kończą. Firmy szukają też większej sprawności operacyjnej, wdrażając rozwiązania z obszaru logistyki zwrotnej oraz projektując opakowania o ograniczonym śladzie węglowym. Równolegle rośnie znaczenie działań nastawionych na redukcję marnowania żywności. Za ten obszar odpowiadają technolodzy, specjaliści ds. zapewnienia jakości (QA) oraz audytorzy sprawdzający dostawców pod kątem standardów środowiskowych. Ich praca polega na utrzymaniu procesów produkcyjnych w ryzach, aby łączyły wydajność z coraz wyższymi wymaganiami dotyczącymi ochrony zasobów naturalnych. Rosnąca profesjonalizacja przekłada się na to, że systemy zarządzania jakością są dziś postrzegane jako ważny element kompetencji proekologicznych.
Wzrost świadomości związku między sposobem odżywiania a ogólnym stanem zdrowia przekłada się na rozwój usług medycznych oraz edukacyjnych. Choroby powiązane z dietą stanowią jedno z poważniejszych wyzwań dla systemu ochrony zdrowia, dlatego większy nacisk kładzie się na działania zapobiegawcze i edukację żywieniową opartą na sprawdzonych badaniach naukowych oraz wiarygodnych danych klinicznych.
W tym obszarze szczególne znaczenie mają lekarze, dietetycy kliniczni oraz specjaliści zajmujący się kształtowaniem postaw społecznych. Komunikacja prowadzona dziś w zdrowiu publicznym odchodzi od narracji budowanej na strachu przed dodatkami do żywności – zamiast tego akcentuje znaczenie zbilansowanej diety oraz szeroko rozumianej profilaktyki. Popyt na osoby potrafiące przekazywać wiedzę o żywieniu w sposób zrozumiały, a jednocześnie oparty na faktach, systematycznie rośnie. Obejmuje on zarówno instytucje ochrony zdrowia, jak i firmy oferujące produkty o wysokiej wartości odżywczej.
Sektor budowlany odpowiada za istotny udział w globalnym zużyciu energii oraz emisjach gazów cieplarnianych, dlatego zajmuje szczególne miejsce w politykach środowiskowych. Nowoczesne podejście do budownictwa ekologicznego wykracza poza samą poprawę efektywności energetycznej – obejmuje projektowanie obiektów wspierających dobrostan użytkowników, odpornych na skutki zmian klimatycznych, wznoszonych z materiałów o obniżonym śladzie emisyjnym i spójnie komponujących się z otoczeniem przestrzennym. Jest to obszar, w którym swoje kompetencje wykorzystują projektanci, urbaniści oraz inżynierowie, wdrażając w praktyce powszechnie stosowane standardy certyfikacyjne, jak BREEAM czy LEED.
Przekształcanie sektora budowlanego w kierunku rozwiązań bardziej zrównoważonych obejmuje nie tylko same obiekty, ale również technologie podnoszące ich efektywność eksploatacyjną. Stosuje się inteligentne systemy kontroli zużycia energii, zielone konstrukcje dachowe oraz rozwiązania pozwalające na retencję i ponowne użycie wód opadowych. Ich wdrażanie generuje zapotrzebowanie na specjalistów od instalacji technicznych oraz ekspertów zajmujących się oceną efektywności energetycznej. Koncepcja miast rozwijanych w duchu ekologii przenosi te założenia na poziom planowania urbanistycznego, integrując niskoemisyjne formy transportu, przestrzenie zielone oraz systemy gospodarowania wodą. Realizacja takich przedsięwzięć wymaga współdziałania zespołów technicznych z przedstawicielami nauk społecznych.
W realiach kryzysu klimatycznego planowanie kariery nie sprowadza się już do wyboru kierunku studiów. Coraz częściej chodzi także o określenie, jaki wpływ ma mieć praca i jak ten wpływ realizować w codziennych decyzjach zawodowych. Nie trzeba kończyć kierunków stricte środowiskowych, aby uczestniczyć w zmianach na lepsze. Wystarczy konsekwentnie poszerzać wiedzę dotyczącą zagadnień zrównoważonego rozwoju i przenosić ją na własną praktykę, bez względu na sektor zatrudnienia.
Jak podejść do tego wyzwania?
Zielona transformacja wyraźnie wpływa na sposób, w jaki kształtuje się rozwój gospodarczy, a rosnąca liczba etatów powiązanych z przemianami ekologicznymi wskazuje na proces o charakterze długoterminowym, a nie krótkotrwałą modę. Zestawienia dotyczące zatrudnienia, prognozy oraz badania deficytów kompetencyjnych pokazują, że pracodawcy poszukują specjalistów potrafiących łączyć przygotowanie techniczne z dobrą znajomością regulacji oraz kontekstu społecznego. Takie kompetencje okazują się potrzebne praktycznie we wszystkich gałęziach gospodarki.
Wybór ścieżki edukacyjnej i zawodowej, w której uwzględnia się umiejętności prośrodowiskowe, może zwiększać szanse na stabilne zatrudnienie w rozwijających się branżach, a jednocześnie wpływać na to, jak ewoluuje gospodarka. W nadchodzących latach przewagę zyskają osoby myślące w kategoriach systemowych, integrujące wiedzę z wielu dziedzin i podejmujące decyzje z poczuciem odpowiedzialności. Taka ścieżka zawodowa stanowi odpowiedź na wyzwania o charakterze globalnym i dla wielu osób staje się istotnym źródłem motywacji.
Źródła:
Źródło: Whitepress
English
